Terrashaard op gas kopen: buiten zitten zonder rook in je kleren

De zomerse dag van gisteren was de laatste voorlopig. Vanaf vandaag zakt de temperatuur naar 17 tot 19 graden en waait er een stevige noordwestenwind, en dat is precies het weer waarin mensen gaan nadenken over een vuurtje op het terras. Niet om warm te worden zoals in januari, maar om buiten te kunnen blijven zitten tot het donker is.

Het aanbod bestaat grofweg uit drie dingen: een vuurkorf of buitenhaard op hout, een schaal op bio-ethanol, en een terrashaard op gas. Ze doen op papier hetzelfde en in de praktijk iets heel anders, vooral als je buren dicht bij zitten.

Waarom rook de doorslag geeft

Houtvuur buiten is het gezelligst en het meest omstreden. In de rook zitten fijnstof en andere stoffen die je liever niet inademt, en Milieu Centraal is daar tamelijk onomwonden over: de keuze om te stoken is aan jou, maar weet welk risico je neemt en welk risico je anderen laat lopen. Bij windstil of mistig weer blijft de rook hangen in de tuin en in die van de buren, en juist dan is de verleiding om de korf aan te maken het grootst.

Daar komt het huiselijke bezwaar bij dat in geen enkele folder staat: houtrook trekt in je haar, je trui en je bankkussens buiten, en je ruikt het de volgende dag nog. Wie na een avond vuur naar binnen loopt, neemt die geur mee het huis in. Voor de een hoort dat bij de herfst, voor de ander is het precies de reden om het niet te doen.

Ga je toch voor hout, kijk dan naar de soorten hout die je wel en niet stookt. Nat of geverfd hout geeft veel meer rook, en dat verschil merk je meteen. Voor het opruimen daarna is de regel binnen en buiten hetzelfde, en die staat in het stuk over as opruimen zonder brandgevaar: as kan dagen later nog gloeien.

Gas, bio-ethanol of hout

Een terrashaard op gas geeft vlammen zonder rook en zonder vonken. Je draait hem aan en uit, je hoeft niets aan te maken en er blijft niets te doven als je naar binnen gaat. Dat laatste is een groter voordeel dan het lijkt, want de meeste ongelukken met buitenvuur gebeuren bij het achterlaten van smeulend hout.

Bio-ethanol zit er qua gemak tussenin: geen rook, wel een open brandstofreservoir dat je met vloeistof bijvult, en dat bijvullen terwijl het toestel nog warm is, is precies waar het misgaat. Voor een tafelmodel van een halfuur kan het, voor een avond buiten zitten is het onpraktisch.

Hout blijft het warmst en het goedkoopst in gebruik, met het knisperende geluid dat een gastoestel nooit gaat halen. Zelf vind ik dat afruil eerlijk gezegd niet zo moeilijk: in een rijtjeshuis met tuinen van tien meter breed kies ik gas, en op een erf zonder buren binnen gehoorsafstand hout.

Waar je op let bij een gastoestel

Kijk eerst naar het vermogen. Dat staat in kilowatt in de handleiding en bepaalt zowel hoeveel warmte je voelt als hoe snel je fles leeg is. Fabrikanten noemen bij dat vermogen ook het verbruik in kilo gas per uur, en dat getal is bruikbaarder dan welke reclametekst ook: daarmee reken je uit hoeveel avonden je met één fles doet.

Dan de gasfles zelf, en dat is het punt waar mensen in het najaar tegen aanlopen. Gebruik propaan en geen butaan. De ANWB legt in het overzicht over gasflessen uit waarom: propaan blijft bruikbaar tot ver onder het vriespunt, tot ongeveer 42 graden onder nul, terwijl butaan bij 0,5 graden onder nul al bevriest en in de praktijk onder de 4 graden niet meer werkt. Een butaanfles die je in augustus kocht, doet het op een koude oktoberavond dus niet meer. In Nederland worden flessen om die reden meestal met propaan gevuld.

Let daarnaast op de drukregelaar en de slang. Op een gasslang staat een datum, en na verloop van tijd hoort hij vervangen te worden. Controleer voor het seizoen of hij nergens hard of gebarsten is, en zet het toestel nooit aan met een slang waar je twijfels over hebt.

Verder is het vooral praktisch kijken. Een windscherm van glas rond de vlam houdt het vuur rustig bij deze wind. Een behuizing waar de fles helemaal in verdwijnt, staat netter dan een toestel met de fles ernaast. Materiaal bepaalt hoe het ding over drie jaar oogt: cortenstaal roest bewust door, gepoedercoat staal niet, en beton is mooi maar zwaar. En koop meteen een hoes, want het is het enige accessoire dat echt levensduur toevoegt.

Plaatsen en gebruiken

Een terrashaard hoort buiten in de open lucht. Onder een gesloten overkapping of in een tuinhuis is hij niet bedoeld, want bij verbranding komt koolmonoxide vrij en dat moet weg kunnen. Zet hem op een vlakke, onbrandbare ondergrond, houd afstand van de gevel, de schutting en overhangend groen, en laat de gasfles rechtop staan.

Praktisch nog dit: berg de fles na het seizoen op in de buitenlucht of in een goed geventileerde ruimte, niet in een dichte kast in huis. En loop voor het donker even je terras na. Dat is toch de week waarin je de tuinklussen van half september afwerkt, dus dan kan het meteen mee.

En de sfeer dan

Het eerlijke nadeel van gas is dat het ruikt naar niets. Geen rookgeur, geen knappend hout, alleen warmte en licht. Dat maakt het schoon, maar ook een beetje kaal. Wie dat mist, lost het meestal op met een paar lantaarns op tafel en een geurkaars op de vensterbank die je binnen aansteekt voordat je naar buiten gaat. Als je dan later die avond binnenkomt, ruikt het huis naar iets dat je zelf hebt gekozen, en niet naar het vuur van de buren.