Geurende heesters planten in oktober: deze geven je tuin straks parfum

Oktober voelt als de maand waarin de tuin afbouwt, maar voor heesters is het juist het begin. De grond is nog warm van de zomer, het regent vaker en de struik hoeft geen blad of bloem meer te voeden. Alles wat hij heeft gaat naar de wortels. Een heester die je nu plant, staat er in februari steviger bij dan een exemplaar dat pas in maart de grond in gaat.

Wij kijken daarbij vooral naar geur. Een struik die in juni bloeit, valt tussen alle andere bloei een beetje weg. Een struik die in januari bij de voordeur staat te geuren, merk je elke keer dat je de sleutel in het slot steekt. Hieronder de heesters die in de winter en het vroege voorjaar het meest ruiken, en hoe je ze nu een goede start geeft.

De sterkste geurders voor de winter

Dit zijn de struiken die bloeien als er verder bijna niets te beleven valt. Juist dan ruik je ze het best, omdat er geen concurrentie is van andere bloemen.

1. Toverhazelaar (Hamamelis). De gele, oranje of rode spinachtige bloemetjes verschijnen aan kale takken, vaak al in februari. Plantspecialist Ronald Houtman van Groei & Bloei noemt ‘Arnold Promise’ als een soort met bijzonder rijke goudgele bloei. Wil je vooral geur, kijk dan naar Hamamelis mollis ‘Pallida’, die vaak als een van de sterkst geurende toverhazelaars wordt genoemd. Geef hem halfschaduw uit de wind en grond die niet kalkrijk is. Hij wordt breed, dus plant hem niet tegen een pad aan.
2. Winterkamperfoelie (Lonicera fragrantissima). De bloempjes zijn klein en wit, je ziet ze bijna niet. Ruiken doe je ze wel, met een frisse, wat zurige geur. De struik groeit wat slordig, maar verdraagt volgens Groei & Bloei een stevige snoeibeurt en elke grondsoort. Daarmee is hij de makkelijkste van dit rijtje.
3. Vleesbes (Sarcococca). Onze favoriet voor een kleine tuin of een pot bij de deur. Hij blijft laag en groenblijvend, en de roomwitte bloempjes tussen het blad ruiken zoet, een beetje naar vanille. Hij doet het in schaduw, waar de meeste bloeiers het laten afweten. Eén struik naast de voordeur is genoeg om de hele stoep te laten geuren.
4. Winterzoet (Chimonanthus praecox). Lichtgele, wasachtige bloemen met een paars hartje, midden in de winter. De geur is zoet en sterk. Hij wil zon en heeft een paar jaar nodig voordat hij volop bloeit, dus dit is een struik voor wie geduld heeft. Een paar afgeknipte takjes in een vaas geuren een hele kamer.
5. Wintersneeuwbal (Viburnum x bodnantense). Roze trosjes aan kale takken, met een zoete geur. Groei & Bloei noemt ‘Charles Lamont’ als een rechtopgaande, vrij smalle vorm met geurige, donkerroze bloemen. Handig als je ruimte vooral in de hoogte zit.

Geurende heesters voor het vroege voorjaar

Wil je de geur liever iets later, als je weer buiten gaat zitten met een jas aan, dan zijn dit de struiken voor maart en april.

1. Schijnhazelaar (Corylopsis). Zachtgele hangende bloemetjes in maart die heerlijk geuren. Ze komen het best uit tegen een donkere achtergrond, zoals een haag of een donkere schutting. Combineer hem met krokussen eronder.
2. Mahonia. Groenblijvend, met stekelige bladeren en trossen gele bloemen. De geur doet een beetje aan seringen denken. Mahonia japonica ‘Hivernant’ bloeit vanaf eind februari en is een van de weinige winterbloeiers die echt iets voor insecten betekent. Hij houdt van zandige, venige grond en minder van klei.
3. Skimmia. Een compacte groenblijver die je in de winter al met knoppen ziet staan, waarna die in het voorjaar opengaan als geurende bloemetjes. Geschikt voor een pot en voor schaduw.
4. Sneeuwbal (Viburnum carlesii). Een klassieker voor april, met bolle roze-witte bloemhoofdjes en een kruidige, zoete geur. Zet hem waar je in het voorjaar langsloopt, zodat je er ook echt iets aan hebt.

Zo plant je een heester in oktober

Je hebt niet veel nodig. Een spade, een emmer water, wat compost of bladaarde en eventueel een paal als de struik op een winderige plek komt. Heesters in pot koop je bij het tuincentrum of een kwekerij in de buurt. Bij een kwekerij krijg je vaak ook advies over de grond in jouw regio, en dat is bij een toverhazelaar of mahonia geen overbodige luxe.

• Graaf een gat dat twee keer zo breed is als de pot en even diep.
• Zet de pot eerst in een emmer water tot er geen luchtbellen meer opstijgen.
• Maak de wortels voorzichtig wat los als ze rond de pot zijn gaan draaien.
• Meng wat compost door de uitgegraven grond, zet de struik op dezelfde hoogte als in de pot en vul aan.
• Druk de grond aan en geef flink water, ook als het die week regent.
• Leg een laagje blad of compost rond de voet, dat houdt de grond vochtig en beschermt bij vorst.

Snoeien hoeft nu niet. Bij de meeste winterbloeiers zitten de knoppen er al op, en wat je nu wegknipt, ruik je in januari niet. Twijfel je over andere struiken in de tuin, kijk dan in ons overzicht van wat je in oktober wel en niet snoeit.

Waar je ze neerzet

De grootste fout met geurende heesters is ze achter in de tuin zetten. Daar ruik je ze in de winter nooit, want niemand loopt in januari voor de lol naar de achterste border. Zet ze bij de voordeur, langs het pad naar de schuur of onder het raam dat je soms opendoet. Een beschutte hoek helpt ook, want de geur blijft dan hangen in plaats van weg te waaien.

En neem de tijd. Een toverhazelaar of winterzoet die je dit jaar plant, bloeit de eerste winter vaak nog bescheiden. Het tweede en derde jaar komt de beloning pas echt. Wie in de tussentijd binnen al iets van die winterse zoetheid wil, kan een jasmijn als kamerplant neerzetten. Buiten is het wachten, maar dat wachten begint wel nu.