Netkosten omhoog, energiebelasting gelijk: wat je rekening in 2027 doet

De energiebelasting gaat in 2027 niet omhoog. Dat klinkt als goed nieuws, en toch wordt je energierekening volgend jaar hoger. De stijging komt uit een hoek waar je als bewoner niets over te zeggen hebt: het transport van stroom en gas naar je meterkast, plus een paar nieuwe kostenposten die in de gasprijs verdwijnen.

Wat dat bij elkaar voor een gewoon huis betekent, is redelijk goed te becijferen. En anders dan bij de meeste begrotingsberichten kun je er ook echt iets mee, want de posten die stijgen zijn precies de posten die je met minder verbruik het hardst omlaag krijgt.

Waar de stijging vandaan komt

De grootste klap zijn de netbeheerkosten. De Autoriteit Consument en Markt en Netbeheer Nederland maakten bekend dat de nettarieven van Enexis, Liander, Stedin en TenneT volgend jaar met gemiddeld 20 procent omhooggaan, voor stroom én voor gas. Voor een huishouden komt dat volgens de ACM neer op ongeveer 89 euro meer per jaar voor het transport van elektriciteit en 52 euro meer voor gas, samen dus zo’n 141 euro. Solar & Storage Magazine zette de cijfers van de ACM op een rij. In december stelt de toezichthouder de definitieve tarieven vast, dus het exacte bedrag kan nog schuiven.

Die stijging zit er niet zomaar. Netbeheerders moeten de komende vijftien jaar zo’n 235 miljard euro in het stroomnet steken, van zware kabels in de wijk tot hoogspanningsstations. Bij gas speelt bovendien iets wrangs: omdat steeds minder huizen aardgas gebruiken, worden de vaste kosten van het gasnet over een kleinere groep verdeeld. Wie op gas blijft, betaalt dus mee aan een net dat leegloopt. De transporttarieven vormen inmiddels ongeveer 30 procent van de totale energierekening van een huishouden.

Daarbovenop komt de gasprijs zelf. Energieleveranciers gaan vanaf 2027 betalen voor de CO2-uitstoot van het gas dat ze leveren, vooruitlopend op het Europese ETS2-systeem, en ze moeten meer groen gas bijmengen. Independer rekende de gevolgen door en komt uit op 6 tot 13 cent per kubieke meter voor de CO2-kosten en 4 tot 14 cent voor het groene gas. Samen 10 tot 27 cent per kuub, wat bij een verbruik van duizend kuub neerkomt op 100 tot 270 euro extra.

Wat dat voor een gemiddeld huis betekent

Tel je die twee bij elkaar op, dan zit een huishouden met een gasketel en een verbruik rond de duizend kuub volgend jaar al snel 240 tot 410 euro hoger dan dit jaar, zonder dat er ook maar iets aan de energiebelasting is veranderd. De belasting op gas stijgt met een honderdste cent per kuub, die op stroom blijft gelijk, en de vaste korting op je stroomrekening, de vermindering energiebelasting, blijft staan op 628,96 euro.

Dat is precies waarom Vereniging Eigen Huis zo geïrriteerd reageerde op de Miljoenennota. De vereniging vraagt de Tweede Kamer om een grens te stellen aan wat energiemaatregelen een huishouden per maand mogen kosten, en wil dat elke nieuwe maatregel daaraan getoetst wordt. In haar reactie wijst ze erop dat de overheid al deze dingen als losse dossiers behandelt, terwijl ze bij de bewoner op één afrekening belanden. Huishoudens met alleen een gasketel worden volgens de vereniging het hardst geraakt.

Ik denk dat ze daar een punt heeft, al zit er ook iets ongemakkelijks aan: de rekening stijgt niet door een belasting die je kunt schrappen, maar door een net dat verzwaard moet worden en dat ook echt geld kost. Er is geen knop waar iemand aan kan draaien zonder dat het ergens anders terugkomt.

Wat je er zelf aan kunt doen

Omdat de stijging vooral in de gasposten zit, is elke kuub die je niet verbruikt volgend jaar meer waard dan dit jaar. Dat maakt de saaiste klussen ineens interessant. Kieren bij de voordeur en de brievenbus dichtzetten kost een middag en een paar tientjes; hoe je dat doet staat in het stuk over tochtstrips aanbrengen voor het stookseizoen. Ook radiatorfolie is zo’n maatregel waar mensen sceptisch over doen en die bij een buitenmuur zonder isolatie gewoon werkt.

Weet je niet waar je huis het meeste lekt, begin dan met de vraag of je woning eigenlijk wel goed genoeg geïsoleerd is. Dat is een andere volgorde dan de meeste mensen aanhouden, want die kopen eerst een slimme thermostaat en kijken daarna pas naar de schil.

Voor wie de rekening echt niet kan betalen, gaat het Noodfonds Energie komende winter opnieuw open. Er is 193 miljoen euro beschikbaar voor huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening. Ook dat is geen structurele oplossing, maar het is wel het vangnet dat er nu ligt.

Eén waarschuwing tot slot: al deze plannen moeten nog door de Tweede Kamer, en het kabinet heeft daar geen meerderheid. De netbeheerkosten liggen vrijwel vast, want die gaan buiten de politiek om, maar aan de belastingkant kan er tot het eind van het jaar nog van alles veranderen.