Geurende kruiden op de vensterbank deze winter: rozemarijn, tijm en laurier

Een pot rozemarijn op de vensterbank doet meer dan je keuken van verse kruiden voorzien. Strijk er met je hand langs en de hele ruimte ruikt even naar dennen en kamfer, zonder kaars of spray. Nu de eerste koude nachten eraan komen, is het moment om te bepalen welke kruiden je naar binnen haalt en welke je beter buiten laat staan. Want rozemarijn, tijm en laurier lijken op elkaar, maar ze vragen in de winter elk iets anders.

Rozemarijn: binnen, maar koel en licht

Rozemarijn is in een strenge winter niet betrouwbaar winterhard. De Nederlandse kruidenkweker Plukkers noemt de plant wel vorstbestendig, maar raadt aan hem tegen strenge vorst te beschermen. Wie hem in een pot heeft staan, haalt hem dus het makkelijkst vlak voor de eerste vorst naar binnen. Een plant die in de volle grond staat, laat zich slecht verhuizen.

Binnen zit de valkuil in de warmte. De tuinbouwvoorlichting van de Universiteit van Illinois schrijft dat rozemarijn binnen een koele, zelfs koude plek wil, met veel zon en een hoge luchtvochtigheid. Een vensterbank boven de verwarming is dus precies de verkeerde plek. Een koel slaapkamerraam of een lichte, onverwarmde serre past beter. In de korte, donkere dagen groeit de plant nauwelijks, en dat is ook niet erg.

Met water ga je zuinig om. Te veel water leidt tot wortelrot, dus laat de grond eerder te droog dan te nat worden. Tegelijk droogt het blad in droge kamerlucht snel uit, wat je ziet aan bruine puntjes. De oplossing uit dezelfde bron is een schaaltje met steentjes en water onder de pot, zodat de lucht rond de plant vochtiger is zonder dat de wortels nat staan. Hoe droog de lucht in huis wordt zodra de verwarming aangaat, lees je in ons stuk over de luchtvochtigheid in de winter.

Tijm: mag vaak gewoon buiten blijven

Tijm is de makkelijkste van de drie. Volgens de Britse Royal Horticultural Society verdragen de meeste soorten die je in de winkel koopt gewoon vorst. Het echte gevaar is niet de kou maar natte voeten. In een natte winter kunnen de wortels gaan rotten.

Daarom raadt de RHS aan een pot tijm in de winter op een beschutte plek tegen het huis te zetten, waar weinig regen valt. Een laagje grind of grof zand rond de plant houdt het blad van de natte grond af. Wil je toch tijm binnen, kies dan net als bij rozemarijn een zonnige, koele plek en geef weinig water. Tijm is groenblijvend, dus je kunt de hele winter takjes plukken, al smaakt en ruikt het zachte nieuwe blad in het voorjaar het sterkst. Regelmatig knippen houdt de plant compact.

Laurier: lichtste plek, weinig voeding

Laurier is van de drie het gevoeligst voor vorst. De voorlichting van Illinois noemt hem in koudere streken zeer vorstgevoelig en raadt aan hem in een pot te kweken die voor de vorst naar binnen gaat. Dat advies komt uit de Verenigde Staten, waar de winters in het Midwesten strenger zijn dan hier, maar in een pot is de wortelkluit ook in Nederland kwetsbaar.

Binnen zet je laurier op de lichtste plek die je hebt. Water geef je naar behoefte, maar niet te veel, want laurier houdt niet van natte grond. Omdat de plant in de winter nauwelijks groeit, geef je minder of geen voeding. In het voorjaar mag hij weer naar buiten. Het blad kun je het hele jaar plukken. De oudere, grotere bladeren hebben de sterkste smaak, en gedroogd bewaar je ze in een afgesloten pot.

Waarom deze drie je keuken laten ruiken

Alle drie zijn het mediterrane kruiden met stevig, aromatisch blad, en dat maakt ze geschikt als natuurlijke geur in huis. De geur zit in het blad en komt vrij als je het aanraakt, knipt of verwarmt. Rozemarijn heeft de meest uitgesproken geur, kamferachtig en een beetje naar dennen. Tijm en laurier ruiken zachter en kruidiger.

Dat betekent ook dat je de geur zelf in de hand hebt. Een plant die stilstaat, ruikt nauwelijks. Een plant waar je bij het koken een takje van knipt, geeft telkens een frisse vleug. Wie van kruidige geuren houdt, kan er ook mee spelen buiten de pot. Een paar gedroogde laurierbladeren en een takje rozemarijn passen goed bij een pomander van sinaasappel en kruidnagels. En zoek je de geur van rozemarijn in een diffuser, dan vind je in ons overzicht van etherische oliën per ruimte welke geuren bij de keuken passen.

Drie dingen die voor alle kruiden gelden

Hoe verschillend ze ook zijn, een paar regels gelden voor alle drie. Gebruik een pot met drainagegaten en goed doorlatende grond, want stilstaand water is in de winter hun grootste vijand. Kies binnen de lichtste en zonnigste plek die je hebt en vermijd de warmte direct boven een radiator. En wees zuinig met water en voeding zolang de dagen kort zijn.

Haal je naast kruiden nog meer potplanten naar binnen, kijk dan ook bij bij welke temperatuur je kuipplanten binnenzet. En heb je ook lavendel in de tuin, dan lees je in ons stuk over lavendel in de winter hoe die geurplant volgend jaar weer vol bloeit.