Flanellen lakens tegen koude nachten: welke fijn slapen en hoe je ze fris houdt

Niemand stapt graag in een koud bed. Flanel lost dat op een eigen manier op, want de stof voelt al warm aan zodra je eronder kruipt. Bij het kopen let je op iets anders dan bij gewoon beddengoed, want flanel beoordeel je op gewicht en niet op draaddichtheid. En het vraagt om een andere wasbeurt, anders wordt het stug of ruikt het na een paar weken muf.

Waarom flanel warm aanvoelt

Flanel is een losjes geweven stof die na het weven wordt geruwd. Daarbij trekken borstels met metalen tandjes de vezels omhoog, zo legt beddengoedmerk Saatva uit. Tussen die opgetrokken vezels blijft lucht hangen en die lucht isoleert. Dat is hetzelfde principe als bij een dik vest, en het verklaart meteen waarom flanel bij het instappen niet die koude schok geeft van glad katoen.

Slaap je snel warm, dan is flanel niet per se de beste keuze. Saatva raadt die slapers percal of linnen aan, en bij ons stuk over beddengoed dat fris blijft ruiken lees je waarom percal zo koel en strak aanvoelt.

Hier koop je vooral een flanellen dekbedovertrek

De meeste koopgidsen over flanel komen uit Amerika en testen complete sets met hoeslaken, bovenlaken en kussenslopen. Wij slapen meestal onder een dekbed, dus in de Nederlandse schappen kom je flanel vaak tegen als dekbedovertrek. Dat zie je bijvoorbeeld bij Action en bij de flanellen overtrekken van Ten Cate. Het overtrek werkt samen met je dekbed. Heb je al een warm dekbed, dan kan flanel er net te veel bovenop zijn, dus kijk eerst even welke warmteklasse je dekbed heeft.

Waar je op let als je flanel kiest

Het gewicht in gram per vierkante meter zegt het meest. Saatva noemt 170 gram of meer de grens voor flanel van hoge kwaliteit. De test van Bob Vila (bijgewerkt in januari 2024) laat zien dat zwaarder niet altijd beter slaapt, want daar won een set van 160 gram omdat die warm hield zonder dat de slaper het te heet kreeg. Voor de echt koude nachten koos diezelfde test een set van 190 gram.

Daarna kijk je of de stof aan beide kanten is geruwd. Dubbel geruwd flanel is zachter en warmer dan flanel dat maar aan één kant is geborsteld, en beide gidsen zien dat als de betere keuze. Ten Cate vermeldt het op de productpagina, bij andere merken moet je het soms op de verpakking zoeken.

Dan het materiaal. Katoen ademt en neemt vocht op, en dat merk je vooral als je ’s nachts zweet. Polyester, vaak microflanel genoemd, krimpt niet en laat minder pluis los, maar het ademt minder. Over mengsels van katoen en polyester zijn de bronnen het niet eens. Saatva zegt dat ze juist sneller pluizen, Bob Vila dat ze minder pluizen dan puur katoen. Bob Vila voegt eraan toe dat alle flanel op den duur wat pluisjes krijgt, goedkope kwaliteit alleen sneller.

Meet tot slot je matras als je een flanellen hoeslaken wilt. Katoenen flanel krimpt in de eerste wasbeurten, en in de test van Bob Vila zaten sommige hoeslakens na het wassen te strak om een hoog matras. Kies dus liever een maat met ruimte.

Wassen zonder dat het stug wordt

Was nieuw flanel eerst voordat je erop slaapt. Daarmee spoel je de appretuur eruit die de fabrikant op de stof achterlaat. Daarna is het vooral een kwestie van rustig aan doen, met een fijnwasprogramma en niet te heet water.

Wasverzachter laat je staan. Volgens Saatva maakt die flanel juist stijver en minder zacht, en het zachte dons is nu precies waar je het voor koopt. Hoe je toch een frisse geur krijgt, lees je in ons stuk over wassen zonder wasverzachter.

Voor de temperatuur volg je het label, want de verschillen tussen merken zijn groot. Ten Cate geeft maximaal 40 graden op, Action tot 60 graden. Drogen doe je het liefst aan de lucht, of in de droger op een lage stand.

Zo voorkom je dat flanel muf gaat ruiken

Muf ruikend beddengoed heeft meestal met vocht te maken, en daar is flanel gevoelig voor. De geruwde stof is dikker dan glad katoen en droogt dus langzamer. Dat betekent dat een overtrek dat aan de buitenkant droog aanvoelt, vanbinnen nog klam kan zijn. Vouw het pas op als ook de naden en de dubbele instopstrook helemaal droog zijn.

Berg je flanel in het voorjaar weg, doe dat dan op een koele, droge plek en niet in een vochtige kast tegen een buitenmuur. Ook op het bed zelf helpt het om vocht kwijt te raken. Sla het dekbed ’s ochtends open en zet zo mogelijk even een raam open. Blijft de hele slaapkamer muf, dan zit het probleem vaak niet in je lakens maar in de luchtvochtigheid in huis. Ook een matras dat muf ruikt kan de boosdoener zijn, ook als je beddengoed schoon is.

Houd je van een geurtje in de was, wees dan zuinig. Je ligt er de hele nacht met je neus bovenop, dus een zware geur valt in bed sneller op dan in een trui. In ons stuk over wasparfum doseren staat hoe je dat binnen de perken houdt.