Matras die muf ruikt: zo krijg je hem fris, met of zonder beschermer

Nu de ramen ’s avonds weer dicht blijven en de verwarming aanslaat, merk je het in de slaapkamer het eerst. De lucht wordt zwaarder, het dekbed voelt klam en bij het verschonen van het bed ruik je ineens dat het matras zelf niet meer fris is. The Spruce zette op 26 oktober een test van matrasbeschermers online, en dat is een goed moment om te kijken wat zo’n beschermer doet en wat niet. Want een muf matras krijg je meestal fris zonder iets nieuws te kopen.

Hieronder lees je waar de lucht vandaan komt, hoe je hem in een middag weghaalt en wanneer een beschermer of hoes het verschil maakt.

Waar de muffe lucht in een matras vandaan komt

Een matras neemt elke nacht vocht op. Je zweet in je slaap, ook als het niet warm is, en dat vocht trekt via het hoeslaken in de bovenste laag. Overdag droogt dat weer op, zolang er lucht bij kan. In de zomer gaat dat vanzelf, met open ramen en een dekbed dat lang open ligt. In de herfst niet. De slaapkamer blijft koeler en vochtiger, het bed wordt ’s ochtends meteen opgemaakt en het vocht van de nacht zit er de volgende avond nog.

Daar komt bij dat een matras huidschilfers verzamelt, en die zijn voedsel voor huisstofmijt. Het geheel ruikt na een paar weken muf, een beetje zuur, en die lucht trekt ook in je beddengoed. Hoe je dat beddengoed fris houdt, staat in ons stuk over beddengoed dat fris blijft ruiken, maar als het matras zelf ruikt, helpt wassen alleen een paar dagen.

Ruik je een scherpe, aardse lucht en zie je grijze of zwarte stippen op de stof of aan de onderkant, dan is het geen muffe lucht meer maar schimmel. Daarover verderop meer.

Wat je nodig hebt

• een stofzuiger met een handborstel of matrasmondstuk
• een pak zuiveringszout (baking soda), te vinden bij de bakproducten in de supermarkt of bij de schoonmaakmiddelen van de drogist en de Action
• een zeef of een strooibus om het zout gelijkmatig te verdelen
• eventueel een paar druppels lavendelolie, als je na afloop een lichte geur wilt
• een middag waarop je het bed niet nodig hebt en het raam open kan

Zo krijg je het matras weer fris

Begin met alles van het bed af te halen en het beddengoed in de was te doen. Zet het raam open. Test-Aankoop, de Belgische consumentenorganisatie, raadt aan het matras eerst op zijn kant te zetten zodat los stof eruit valt, en dan te stofzuigen met de handborstel of het matrasmondstuk op de laagste stand. Neem de naden en de randen mee, daar zit het meeste. Zuig ook meteen onder het bed, want daar ligt het stof dat ’s nachts weer omhoog dwarrelt.

Leg het matras daarna plat en strooi een dunne laag zuiveringszout over het hele oppervlak. Wil je een geurtje, meng dan eerst een paar druppels lavendelolie door het zout, zodat de olie niet als vlek op de stof komt. Volgens Test-Aankoop neutraliseert zuiveringszout de zuurgraad van zweet en werkt het daardoor tegen de lucht, wat luchten alleen niet doet. Laat het een paar uur liggen, hoe langer hoe beter, en zuig het daarna grondig weg.

Draai het matras tot slot om, tenzij de fabrikant dat afraadt. Test-Aankoop noemt minstens twee keer per jaar, na de winter en na de zomer, en dan ook hoofd- en voeteneinde wisselen. Nu, eind oktober, zit je dus precies goed. Doe het met z’n tweeën, want een matras is zwaarder dan het lijkt.

Heeft je matras een afneembare hoes, kijk dan op het label of hij in de wasmachine mag. Veel hoezen kunnen dat, en dan is dit het moment. Laat hem goed drogen voordat je hem er weer om doet, anders begin je opnieuw met een vochtig matras.

Fris houden zonder elke maand te poetsen

Het meeste werk zit in de gewoonte van ’s ochtends. Laat het dekbed na het opstaan teruggeslagen aan het voeteneinde liggen, zodat het matras kan drogen, en zet het raam minstens tien minuten open. Dat is ook het advies van Test-Aankoop. Wie direct het bed opmaakt, sluit het vocht van de nacht als het ware in.

Verschoon de lakens elke week en let op het hoofdkussen, dat vaak als eerste gaat ruiken. In ons stuk over een hoofdkussen dat muf ruikt staat wanneer wassen nog helpt en wanneer niet. En houd de slaapkamer zo droog mogelijk. Is de lucht daar juist erg droog door de verwarming, dan lees je in ons stuk over droge lucht nu de verwarming aangaat wat je daaraan doet zonder het matras vochtig te maken.

Wanneer een matrasbeschermer helpt

Een beschermer is een dunne hoes of laag tussen het hoeslaken en het matras. Hij vangt het grootste deel van het zweet en de huidschilfers op voordat ze in het matras komen. Het grote voordeel is dat je hem kunt wassen, iets wat met een matras niet kan. Daarmee verschuif je het probleem van iets wat je nauwelijks schoon krijgt naar iets wat gewoon in de machine gaat.

Test-Aankoop adviseert een ademende, wasbare hoes. Dat ademen is het belangrijkste punt. Een beschermer die geen lucht doorlaat, houdt het vocht aan jouw kant van het bed, en dan slaap je klam en gaat het hoeslaken sneller ruiken. Een waterdichte beschermer is vooral handig als er een kind, een huisdier of iemand met incontinentie in het bed slaapt. Daar voorkomt hij dat een ongelukje in de kern trekt, en wie dat eens heeft gehad weet hoe lastig het is om urine uit een matras te krijgen. Kies dan een variant die waterdicht en toch ademend is.

Een beschermer maakt een matras dat al ruikt niet fris. Doe daarom eerst de stofzuig- en zuiveringszoutbeurt en leg de beschermer er pas daarna op. Was hem daarna mee met het beddengoed, volgens het label.

Wanneer frisser maken niet meer lukt

Schimmel in een matras krijg je er niet uit. Het groeit in de vulling, niet alleen op de stof, en blijft terugkomen. Zie je vlekken die na een behandeling terugkeren, of ruikt het matras binnen een paar dagen weer, dan is vervangen de enige echte oplossing. Kijk dan ook naar de oorzaak, want een nieuw matras op een slecht geventileerde lattenbodem of tegen een koude buitenmuur krijgt hetzelfde probleem.

Ook leeftijd telt. Fabrikanten raden volgens Test-Aankoop aan een matras na acht jaar te vervangen, al kan een goed matras met goed onderhoud volgens de consumentenorganisatie tien jaar of langer mee. Een matras dat dunner wordt en niet meer lekker ligt, is meestal ook het matras dat het meeste vocht heeft opgenomen. Dan is fris maken uitstel, en is het tijd om te kijken naar een nieuwe.