Sinaasappel met kruidnagels: zo maak je een pomander die wekenlang geurt

Een sinaasappel vol kruidnagels is misschien de oudste huisgeur die je zelf kunt maken. Je hebt er geen kaars, olie of stopcontact voor nodig, en hij ruikt naar sinaasappelschil, kruidnagel en een beetje kaneel als je dat erbij doet. Precies de geur die in november en december bij een huis hoort. Het enige wat je moet weten is hoe je hem laat drogen, want daar gaat het bij de meeste pomanders mis.

Van zilveren reukappel tot sinaasappel op de vensterbank

Het woord pomander komt van het Franse pomme d’ambre, amberappel. Vroeger was dat geen fruit maar een sieraad. In de collectie van het Rijksmuseum zit een zilveren pomander uit de Nederlanden van rond 1600 tot 1625, zeven centimeter hoog, die openklapt in zes vakjes met schuifdekseltjes. Zulke bollen droeg je aan een ketting om je middel, gevuld met amber, muskus en civet, gemengd met gemalen kruiden als kaneel, kruidnagel en nootmuskaat. Ze waren bedoeld om nare luchtjes op straat en in huis te maskeren.

De sinaasappel met kruidnagels is de huiselijke versie daarvan. De kruidnagels geven geur en werken tegelijk als conserveermiddel, omdat ze de schil helpen uitdrogen voordat hij kan gaan rotten. Een goed gedroogde pomander wordt lichter en harder en kan lang mee. Een sinaasappel met te weinig kruidnagels blijft nat van binnen en gaat schimmelen.

Wat je nodig hebt

• Een stevige, verse sinaasappel met een dunne, gladde schil. Mandarijnen en clementines kunnen ook, die drogen sneller omdat ze kleiner zijn.
• Hele kruidnagels, een flinke zak. In een sinaasappel die helemaal vol zit, gaan er veel meer dan je denkt. De grote zakken in de wereldwinkel, de toko of het kruidenschap van de supermarkt zijn het voordeligst.
• Een satéprikker, breinaald of dikke naald om voor te prikken.
• Eventueel gemalen kaneel en een snuf nootmuskaat om de vrucht in te rollen.
• Een papieren zak of een open schaal voor het drogen.
• Lint en een paar spelden als je hem wilt ophangen.

Zo maak je hem, stap voor stap

1. Bepaal eerst het patroon. Wil je een lint om de sinaasappel, laat dan een strook van een centimeter vrij. Spiralen of rijen zijn makkelijker dan een vrij patroon, maar hoe voller je prikt, hoe beter hij droogt.
2. Prik de gaatjes voor. Druk je kruidnagels direct in de schil, dan breken de steeltjes en krijg je zere vingers. Prik met de satéprikker telkens een gaatje en zet de kruidnagel er meteen in.
3. Zet ze dicht naast elkaar. De koppen mogen elkaar bijna raken. Elke plek met kale schil is een plek waar vocht blijft zitten.
4. Rol hem door de kruiden. Doe twee eetlepels kaneel met wat nootmuskaat in een kom en rol de sinaasappel erdoor. Dat geeft een warmere geur en helpt het oppervlak droog te houden.
5. Laat hem drogen. Leg hem een paar weken in een papieren zak of op een schaal op een droge, luchtige plek, niet op de verwarming en niet in een vochtige keuken. Draai hem af en toe om. Hij is klaar als hij duidelijk lichter is en hol klinkt.

Waar je hem neerlegt en wanneer het misgaat

Een pomander ruikt het sterkst in de eerste weken, terwijl hij droogt. Daarna wordt de geur zachter maar blijft hij hangen, vooral op een kleine plek. In een kledingkast, in een la met linnengoed of in de gang aan een lint doet hij het beter dan in een grote woonkamer, waar hij al snel naast een geurkaars wegvalt. Een schaal met drie of vier pomanders samen met dennenappels geeft wel genoeg geur voor een eettafel.

Zie je na een paar dagen witte of groene plekjes, dan zit er schimmel in de schil. Haal hem dan weg, want die geur trekt in je kast en dat is het tegenovergestelde van wat je wilt. De oorzaak is bijna altijd te veel kale schil of een te vochtige plek. Begin dan opnieuw met een kleinere vrucht en prik hem voller.

Ik vind een pomander mooi omdat hij laat zien dat je voor een warme huisgeur niet altijd een kaars hoeft aan te steken. Wil je liever iets dat sneller resultaat geeft, dan is een simmer pot met appel, kaneel en sinaasappel op het fornuis dezelfde geurfamilie in een middag. En wie nog zoekt welke geur het beste bij welke kamer past, kan de keuzehulp voor geuren doorlopen.