Kachel weer aan en een brandlucht in huis: waar die geur vandaan komt

Het is weer zover. De eerste koude avonden zijn er, de verwarming gaat aan en in veel huizen komt er een elektrisch kacheltje bij voor de kamer waar de cv het niet redt. RTL Nieuws meldt dat de elektrische kachel populair is en de helft van de Nederlanders met stroom verwarmt. En met die eerste keer stoken komt bij bijna iedereen hetzelfde luchtje mee. Een droge, wat verbrande geur die even in de kamer blijft hangen. Meestal is dat onschuldig. Soms niet, en het verschil hoor je vooral te ruiken.

Waarom het de eerste keer naar verbrand stof ruikt

Een kachel of radiator die een hele zomer uit heeft gestaan, verzamelt stof. Dat ligt op het verwarmingselement van een elektrische kachel, tussen de lamellen van een convector en in de spleten van een paneelradiator. Zodra dat oppervlak heet wordt, schroeit dat stof. Het Amerikaanse woonplatform Hunker beschrijft het als maanden stof dat in één keer wordt gekookt, en noemt die geur niet prettig maar wel normaal en niet schadelijk. Daar zit ook de vuistregel in die je kunt aanhouden. Ruik je het de eerste en de tweede keer dat je stookt, dan is dat stof. Ruik je het de derde keer nog steeds, dan is er iets anders aan de hand.

In stof zit meer dan je denkt. Huidschilfers, textielvezels, pluis van de bank, haren van huisdieren en resten van insecten die in de nazomer in een warme hoek zijn beland. Bij verhitting geeft elk daarvan een eigen geurtje af, en samen maken ze die typische schroeilucht. Bij een nieuw toestel komt er nog iets bij, want dan branden ook productieresten van het element af. Ook dat is na een paar keer gebruik weg.

Wat mij elk jaar opvalt, is hoeveel mensen die eerste geur proberen weg te werken met een geurkaars of een flinke wolk roomspray. Dat werkt averechts. Je mengt de schroeilucht met een parfum, en dan ruik je later niet meer of het stof weg is of dat er iets anders brandt. Laat de kachel de eerste keer gewoon even zijn werk doen met een raam open, en zet pas daarna je geurstokjes of kaars weer neer.

Zo voorkom je de meeste geur

Het meeste stof haal je weg voordat je de kachel aanzet. Hunker raadt aan eerst te stofzuigen rond het element, daarna met een zachte borstel de rest los te maken en, met de stekker eruit, alles af te nemen met een vochtige doek. Een beetje schroeilucht blijft je dan waarschijnlijk niet bespaard, maar die is korter en lichter.

• Stekker eruit en laten afkoelen voordat je begint.
• Stofzuiger met een smal mondstuk of een borstelopzetstuk voor de spleten van het rooster.
• Een radiatorborstel, die lange smalle borstel die tussen de panelen past. Te koop bij de bouwmarkt, Action en de meeste huishoudwinkels.
• Een vochtige, niet natte doek voor de buitenkant.

De brandweer wijst er in haar tips over elektrische apparaten op dat apparaten stofvrij moeten zijn en hun warmte kwijt moeten kunnen. Een kachel die achter een bank of tegen een gordijn staat, wordt niet alleen sneller vies, hij krijgt ook die warmte niet weg. Een elektrische kachel hoort volgens de brandweer bovendien rechtstreeks in het stopcontact en niet in een stekkerdoos of op een haspel, omdat die bij een grote stroomverbruiker warm kunnen worden.

Welke geur niet normaal is

Niet elke brandlucht is stof. Er zijn een paar geuren waarbij je direct iets doet, en die zijn goed van elkaar te onderscheiden.

Hunker maakt bij een elektrische schroeilucht een duidelijk punt. Ook al is de kans klein dat het de bedrading is, je gokt er niet op. Zet de verwarming uit en kijk wat er aan de hand is. Ruik je het bij een tweede poging weer, dan bel je een vakman.

Bij gas is het nationale storingsnummer 0800 9009 gratis en dag en nacht bereikbaar. Je belt van buiten, niet vanuit het huis waar je gas ruikt.

De gevaarlijkste lucht ruik je niet

Er is een gas dat je met je neus nooit opmerkt, en dat is koolmonoxide. De brandweer noemt het niet voor niets een sluipmoordenaar. Je ziet of ruikt het niet, terwijl er in Nederland volgens de brandweer elk jaar gemiddeld 5 tot 10 mensen aan overlijden en honderden in het ziekenhuis belanden. Een elektrische kachel maakt geen koolmonoxide, maar een cv-ketel, een geiser, een gaskachel en een houtkachel kunnen dat wel. Laat zo’n toestel volgens de brandweer minstens één keer per jaar nakijken door een gecertificeerd vakman, zet een rooster of raam op een kier en hang een koolmonoxidemelder in de ruimte waar het toestel staat. De eerste klachten, hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid, lijken volgens de brandweer op griep, en daarom wordt het zo vaak niet herkend. Over de juiste plek voor melders schreven we al eerder in rookmelders ophangen op de juiste plek.

Stook je naast de cv ook een open haard of houtkachel, dan heeft die zijn eigen geuren. Rook die de kamer in slaat, is iets anders dan stof op een element, en daar gaat het stuk over waarom de rook van de haard de kamer in slaat dieper op in.

Daarna mag het weer lekker ruiken

Is die eerste schroeilucht weg, dan is het juist het moment om je huis weer een eigen geur te geven. Warme lucht verspreidt geur sneller, dus een geurstokje dat in de zomer nauwelijks opviel, ruik je nu ineens wel. Zet het alleen niet op de kachel of vlak ervoor. Hitte laat de olie sneller verdampen, zodat het flesje veel eerder leeg is, en een fles met brandbare vloeistof hoort niet tegen een heet rooster. Hetzelfde geldt voor kaarsen. Houd afstand tot de kachel en tot gordijnen, en lees nog even de tips om kaarsen veilig te branden in de herfst.

Twijfel je of een elektrisch kacheltje wel de beste bijverwarming is voor die ene koude kamer, dan staat in het stuk over een infraroodpaneel kopen waar je op let als je liever een paneel aan de muur hangt.