Leren bank verzorgen: zo blijft hij soepel en ruikt hij niet naar oud leer

Een leren bank is het meubel dat beter wordt naarmate hij ouder wordt. Tenminste, als je hem een beetje bijhoudt. Laat je hem jarenlang zijn gang gaan, dan krijg je donkere plekken op de armleuning, een stugge zitting en die typische lucht van oud leer die je ook in een tweedehandswinkel ruikt. The Spruce zette op 5 november de leren banken op een rij die het testte. Mooi als je er een zoekt, maar voor wie er al een heeft, is de vraag een andere. Hoe houd je hem soepel, en waar komt die geur eigenlijk vandaan?

Waar de lucht van oud leer vandaan komt

Leer is huid, en huid neemt op wat erop terechtkomt. Meubelmaker Montis beschrijft in zijn onderhoudsadvies hoe vooral open leersoorten transpiratievocht en huidvetten opnemen, en dat dit zich aftekent als donkere plekken op de arm- en hoofdgedeeltes, precies daar waar je huid het leer raakt. Daar zit ook de geur. Een bank ruikt zelden overal oud, maar wel op de plek waar elke avond iemand met zijn hoofd tegen de leuning hangt of zijn arm laat rusten.

Dat betekent ook dat je de geur niet wegkrijgt met een spray of een geurkaars ernaast. Je moet bij die vetten en dat vocht zien te komen, en dat begint met weten wat voor leer je hebt.

Welk leer heb je?

Kijk eerst in de papieren of op het label onder de zitting. Daar staat vaak het leertype. Grofweg zijn er drie soorten.

• Aniline is leer met nauwelijks een afwerklaag. Het voelt zacht en natuurlijk, krijgt mooi patina, maar neemt vlekken, vet en zonlicht het snelst op.
• Semi-aniline heeft een dunne, transparante laag. De nerf blijft zichtbaar, maar het is minder gevoelig en makkelijker bij te houden.
• Gecorrigeerd of gepigmenteerd leer heeft een dekkende kleurlaag. Dit is het sterkst tegen vlekken en verkleuring.

Staat het nergens, doe dan de druppeltest op een plek die niemand ziet, bijvoorbeeld aan de achterkant onderaan. Een druppel water die direct intrekt en een donkere vlek geeft, wijst op aniline. Blijft de druppel staan, dan heeft het leer een beschermlaag.

Zo maak je een leren bank schoon

Het dagelijkse werk is weinig. BoConcept adviseert in zijn onderhoudsinstructies voor leder om regelmatig te stofzuigen met alleen het zachte borstelopzetstuk, en daarna af te nemen met een zachte doek die je in lauw water hebt gedrenkt en goed hebt uitgewrongen, gevolgd door een droge doek. Bij een hond of kat in huis is dat zachte opzetstuk geen luxe: haren en zand werken als schuurpapier in de plooien van de zitting.

Een echte reinigingsbeurt doe je twee tot vier keer per jaar als de bank dagelijks gebruikt wordt, ook volgens BoConcept. Montis geeft voor zijn semi-aniline leersoorten een vergelijkbaar ritme van twee of drie keer per jaar, met een lauw sopje van alkalivrije zeep en gedestilleerd water, en daarna afnemen met afgekoeld gekookt water. Voor open aniline houdt Montis het bij een vochtige doek met gedestilleerd of afgekookt water. Dat zachte water is geen detail, want kalk uit de kraan kan randen achterlaten.

Begin bij de plekken waar de geur zit, de armleuningen en de bovenrand van de rugleuning. Werk met een spons die je nergens anders voor gebruikt, deppend en niet wrijvend. Bij vlekken is dat de belangrijkste regel: BoConcept zegt het letterlijk, niet wrijven. Test elk middel eerst op een onopvallende plek.

Voeden houdt hem soepel

Na het schoonmaken komt de voeding of beschermcrème. Die vult terug wat het leer bij het reinigen verliest en maakt het minder gevoelig voor nieuw vet en vocht. BoConcept noemt ook hier twee tot vier keer per jaar. Montis adviseert voor zijn semi-aniline leer na elke reinigingsbeurt een kleurloze voeding, en voor open aniline leer een keer per half jaar of zodra het uitgedroogd aanvoelt. Breng een paar druppels aan met een zachte doek, wrijf het in en neem het overschot weg met een schone doek. Meer is niet beter. Een bank die plakt, trekt juist stof en geur aan.

Wij vinden dat het mooiste moment voor die beurt het begin van het stookseizoen is. Dan heeft de bank een hele zomer zon en zweet gehad, en staat hij een paar maanden droge, warme lucht te wachten.

Met de verwarming aan

Warmte is in de winter de grootste vijand van leer. Te dicht bij een warmtebron droogt het uit en verkleurt het, en uitgedroogd leer voelt stug aan. BoConcept houdt minstens 20 tot 30 centimeter afstand aan tot een radiator, en minstens een meter tot een open haard of kachel. Zeker die laatste valt in veel woonkamers tegen, want de leesplek bij de kachel is precies waar je in november wilt zitten. Zet de bank dan liever iets verder weg en leg een plaid op de leuning aan de kant van de warmte.

Ook de lucht zelf doet mee. Met de verwarming hoog wordt die in veel huizen erg droog, en wat voor je huid en je planten geldt, geldt ook voor leer. Wat je daaraan doet zonder dat het huis klam wordt, lees je in ons stuk over droge lucht door de verwarming.

En zon? Ook in de winter staat die laag en schijnt hij soms recht door het raam op de zitting. Leer dat in direct zonlicht staat, verkleurt, en bij aniline gaat dat het snelst. Een gordijn of een andere plek in de kamer scheelt veel.

Heb je geen leren bank maar een stoffen exemplaar dat muf ruikt, dan is de aanpak heel anders. Daarvoor hebben we een aparte uitleg over muffe geur uit een stoffen bank halen.