Muffe lucht in huis in de herfst: welke luchtvochtigheid fris houdt

Je komt thuis na een dag weg, doet de deur open en ruikt het meteen. Niet vies, maar zwaar. Een beetje kelder, een beetje natte jas. In oktober is dat in veel huizen het eerste teken dat het binnen te vochtig wordt. Het Amerikaanse woonplatform The Spruce vroeg vaklui op 19 oktober naar de beste stand voor een ontvochtiger dit najaar, en die vraag zegt al genoeg. Het najaar is het seizoen van de muffe lucht. Alleen werkt een Nederlands huis anders dan een Amerikaanse kelder, en daarom is het nuttiger om te weten waar die geur vandaan komt dan welk getal je op een apparaat zet.

Waarom het juist nu muf gaat ruiken

In de zomer staan ramen open, is alles in huis warm en droogt wat nat wordt vanzelf. In oktober gaan de ramen dicht, hangt de was vaker binnen en zijn buitenmuren, ramen en de achterkant van kasten ineens koud. Warme, vochtige binnenlucht die tegen zo’n koud oppervlak komt, laat daar zijn vocht achter. Op een raam zie je dat als condens. Achter een kast tegen de buitenmuur, onder in een linnenkast of in een berging zie je het niet, maar ruik je het wel.

Die muffe geur is het luchtje van schimmels en bacteriën die groeien op materiaal dat te lang vochtig blijft. Stof, karton, hout en textiel nemen vocht op en houden het vast. De Amerikaanse milieudienst EPA schrijft dat schimmel in de meeste gevallen niet gaat groeien als natte materialen binnen 24 tot 48 uur weer droog zijn. Daar zit de kern. Een vochtige dag is geen probleem, een plek die dagenlang niet opdroogt wel.

Welke luchtvochtigheid je huis fris houdt

Milieu Centraal noemt een luchtvochtigheid tussen 40 en 60 procent ideaal en alles daarboven te hoog, zo vat MAX Vandaag het advies samen. De EPA houdt in de Verenigde Staten een iets strengere lat aan, onder de 60 procent en het liefst tussen 30 en 50.

Voor de geur is de bovenkant van die bandbreedte het belangrijkst. Blijft een kamer langere tijd boven de 60 procent hangen, dan ruik je dat vaak eerder dan je het ziet. Het getal in het midden van de kamer vertelt bovendien niet alles, want vlak tegen een koude muur is de lucht een stuk vochtiger dan op de plek waar de hygrometer staat. Daarom ruikt een kast tegen de buitenmuur muf terwijl de woonkamer prima scoort. Per ruimte verschillen de streefwaarden ook nog, en die staan in ons overzicht van welke luchtvochtigheid normaal is in de winter.

Een paar plekken zijn in het najaar het eerst aan de beurt.

• De slaapkamer. Koel, deur dicht, en elke nacht komt er vocht bij van ademen en zweten.
• Kasten tegen een buitenmuur. Daar staat de lucht stil en is de muur koud.
• De berging, de kelder en de meterkast. Weinig warmte en vrijwel nooit gelucht.
• De kamer waar de was hangt. Al het water dat in een rek natte was zit, komt in de lucht van die kamer terecht.
• Textiel dat niet opdroogt. Een bank, gordijnen, een vloerkleed of een jas die nat aan de kapstok hangt.

Wat echt helpt tegen de muffe lucht

Het eerlijke antwoord is saai. Vocht moet het huis uit, en dat gaat het best door te ventileren. Milieu Centraal raadt volgens MAX Vandaag aan om meerdere keren per dag kort te luchten in plaats van één keer lang, of een raam altijd op een kier te laten. Ventilatieroosters horen open en mogen niet geblokkeerd zijn. Bij koken gaat de afzuigkap aan en de deksel op de pan, en natte was hang je niet op in een ruimte waar niet geventileerd wordt.

Kassa voegt daar twee dingen aan toe die voor geur veel uitmaken. Laat de temperatuur overdag niet onder de 18 graden zakken en ’s nachts niet onder de 15, want daaronder ontstaat condens. En zorg dat lucht zich door het huis kan verspreiden, met een rooster in de deur of minstens anderhalve centimeter ruimte onder de deur. Een slaapkamer met een dichte deur, een dicht raam en een lage thermostaat is precies de plek waar de muffe lucht begint.

Dan de ontvochtiger, het apparaat waar The Spruce het over had. In een Amerikaanse kelder zonder ramen is dat vaak de enige optie. Voor een gewoon Nederlands huis is Milieu Centraal er nuchter over. Vochtvreters en ontvochtigers helpen volgens de voorlichtingsorganisatie weinig, omdat het om grotere ruimtes gaat waar zulke producten hun werk niet goed kunnen doen. Ik zou zo’n bakje met korrels dus niet in de woonkamer zetten in de hoop dat de lucht fris wordt. In een kleine afgesloten ruimte zonder raam, zoals een kast of een berging, vang je er hooguit wat vocht mee op. De bron los je er niet mee op.

Geur werkt pas als de lucht droog is

Het verleidelijkste is om de muffe lucht met een lekkere geur te bestrijden. Een geurkaars aan, een paar geurstokjes in de gang en klaar. Dat werkt niet, en het is ook zonde van je huisparfum. Een geurstokje in een vochtige, stilstaande kamer ruikt zwaarder en vermengt zich met de muf, zodat je uiteindelijk een zoetige kelderlucht krijgt. Pas als de lucht weer droger is, komt een frisse of houtachtige geur goed tot zijn recht.

Zit de muffe geur al in iets vast, dan moet dat ding eerst zelf droog en schoon. Voor de bank staat het stappenplan in muffe geur uit je bank halen, en voor de linnenkast in een kledingkast fris laten ruiken. Droog je de was binnen, dan helpt was binnen drogen zonder dat het huis vochtig wordt om de grootste bron van vocht in de herfst in de hand te houden.

Ruikt het ondanks luchten, een warmere slaapkamer en een droge was nog steeds muf, of zie je zwarte plekjes in hoeken en achter kasten, dan is er waarschijnlijk meer aan de hand dan een vochtig najaar. Dan is het tijd om naar lekkages, een koudebrug of een ventilatiesysteem te laten kijken.