Kunstkerstboom kiezen, en hoe je hem toch naar echte dennen laat ruiken

Eind oktober staan ze er weer, de rijen kunstkerstbomen in het tuincentrum en de bouwmarkt. Een kunstboom heeft veel voordelen: hij naaldt niet, je hoeft hem niet elk jaar te sjouwen en hij staat er net zo mooi bij op 1 december als op Driekoningen. Maar één ding mist hij altijd, en dat is de geur. Juist dat stukje kerst, die frisse lucht van dennennaalden als je de kamer in komt, krijg je er niet bij. Hieronder lees je waar je op let bij het kiezen van een kunstboom, en hoe je hem daarna toch naar een echte den laat ruiken zonder dat het naar luchtverfrisser gaat ruiken.

Waar je op let bij een kunstboom

Een kunstboom koop je voor jaren, en dat is ook meteen het belangrijkste advies. Milieu Centraal zegt volgens Radar (december 2024) dat een kunstkerstboom gemiddeld zes tot tien jaar meegaat, en raadt aan om liever iets meer te betalen voor een goede boom dan om de paar jaar een nieuwe te kopen. Een tweedehands boom van goede kwaliteit noemen ze ook een goede optie. Met dat in je achterhoofd kijk je in de winkel naar vijf dingen.

1. De naalden. Kunstbomen hebben naalden van PVC, van PE of een mix. PVC zijn de platte, geknipte naaldjes die zacht aanvoelen en een beetje kunstmatig ogen. PE wordt in een mal gegoten en lijkt op een echte tak, met ronde naalden en een duidelijke vorm. Veel bomen hebben een binnenkant van PVC voor de volheid en topjes van PE aan de buitenkant, waar je kijkt. Hoe meer PE, hoe echter de boom eruitziet.
2. De hoogte. Meet je plafond en trek er de piek en een stukje lucht af. Een boom van 1,80 tot 2,10 meter past in de meeste woonkamers, maar de voet maakt hem vaak nog wat hoger dan op het label staat.
3. De breedte. Een boom van twee meter kan onderaan zo een meter of meer breed zijn. Staat hij in een hoek of naast de bank, kijk dan naar een slanke boom. Die oogt minder vol, maar je loopt hem niet elke dag omver.
4. Het aantal takken en de volheid. Fabrikanten noemen vaak het aantal tips, de uiteinden van de takken. Een hoger getal betekent een vollere boom, maar kijk vooral of je door de boom heen de stam ziet. Daar zie je het verschil tussen een goedkope en een goede boom het snelst aan.
5. Verlichting en voet. Een boom met ingebouwde ledverlichting scheelt elk jaar lampjes ontwarren, maar gaat er een lampje of een snoer kapot, dan zit je eraan vast. Wie lang met een boom wil doen, kiest liever een boom zonder lampjes en een losse ledslinger. Let ook op een stevige metalen voet, want daar staat of valt het mee als er een kind of een kat langs komt.

Na het uitpakken heeft elke kunstboom tijd nodig. De takken zitten platgedrukt in de doos en moeten een voor een uit elkaar worden gebogen. Dat is bij een grote boom echt een klus, en hoe beter je het doet, hoe voller de boom eruitziet. Begin onderaan bij de stam en werk naar buiten en naar boven.

Waarom een kunstboom niet naar den ruikt

De geur van een echte kerstboom komt uit de naalden zelf. Bij elke warme dag in huis drogen ze een beetje uit en komen er geurstoffen vrij, en dat is wat je ruikt als je binnenkomt. Een kunstboom heeft dat niet. Wat je ruikt als je hem net uit de doos haalt, is hooguit plastic en zolder. Die luchtjes verdwijnen meestal na een dag of twee als je hem buiten of op een tochtige plek laat uitwaaien voordat je hem optuigt.

Daarna moet de geur dus ergens anders vandaan komen. Er zijn grofweg drie manieren, en ze werken het best in combinatie.

Drie manieren om de dennengeur terug te halen

Echte takken bij de boom

Dit is de manier die het meest naar een echte boom ruikt, omdat het ook echt den is. Bij tuincentra en de bloemist kun je in december losse takken kopen van de nordmann, de blauwspar of de grove den, soms als snoeigroen per bos. Zet ze in een vaas met water naast de boom of leg ze op de vensterbank, de schoorsteenmantel of tussen de kaarsen op tafel. Ververs het water, dan blijven ze een paar weken goed. Wie een tuin heeft met een conifeer of den, kan ook daar een paar takken afknippen.

Een geurstokje of kaars in de buurt, niet in de boom

De tweede manier is een dennengeur uit een fles of kaars. In ons overzicht van de kerstgeuren die nu in de winkel liggen zie je dat IKEA in de kerstserie VINTERFINT een geur met winterspar heeft, en dat Tree Trimming van Yankee Candle naar dennennaalden, dennenappels en balsem ruikt. Dille & Kamille heeft dit jaar een geurkaars winterbos en een geurspray dennenbos van 120 milliliter, die volgens de winkel een frisse, houtachtige geur van dennen heeft. Een breder overzicht van wat er in dennengeur te koop is, staat in ons stuk over dennengeur in huis.

Zet een kaars nooit onder of naast de takken. Kunstbomen zijn van plastic, en een vlam vlak naast een tak is een risico dat je niet wilt nemen. Een fles geurstokjes op een kastje een meter verderop doet hetzelfde zonder vlam.

Geursteentjes of houten hangers in de boom

De derde manier gaat wel in de boom. Geursteentjes van kiezelaarde, zoals Dille & Kamille ze verkoopt, druppel je in met een etherische olie of spuit je in met een geurspray, en ze gaan volgens de winkel jarenlang mee als je ze af en toe afspoelt. Een paar steentjes in een zakje of houten ornamenten waar je een druppel dennen- of cederolie op doet, kun je diep tussen de takken hangen, waar je ze niet ziet. Spuit nooit rechtstreeks op de boom zelf, want een geurspray met olie kan vlekken achterlaten op de naalden en op de vloer eronder.

Niet te veel tegelijk

Met takken, een kaars en een paar steentjes in de boom heb je al snel drie geuren in één kamer. Houd ze in dezelfde familie, dus allemaal den, hout of hars, en zet er niet ook nog een zoete kerstkaars met kaneel naast. Twee keer den versterkt elkaar, den met kaneel en vanille wordt al snel een rommelige mengelmoes. Begin klein, ruik eens als je van buiten binnenkomt, en voeg pas iets toe als je echt iets mist. Waarom je je eigen huis na een tijdje minder ruikt, lees je in waarom je je eigen huis niet meer ruikt.

En wil je toch de echte geur, maar niet elk jaar een boom kopen die na januari bij het grofvuil ligt? Milieu Centraal noemt in hetzelfde stuk van Radar ook de optie om een levende boom te huren of te adopteren en hem na de feestdagen terug te brengen. Dan heb je de geur, zonder het afval.