De cv-ketel bijvullen tot de juiste waterdruk

Het gebeurt altijd op de eerste echt koude dag: de radiator boven blijft lauw, de ketel maakt vreemde geluiden, of hij slaat helemaal af met een storingscode. In negen van de tien gevallen staat de waterdruk dan te laag. Dat is geen defect en geen reden om een monteur te bellen die 90 euro voorrijkosten rekent, want bijvullen is een klus van een kwartier die je zelf kunt doen. Wat je nodig hebt, is een slang, een sleuteltje en een beetje rust.

Wel eerst dit: bijvullen is normaal onderhoud, maar als je het meer dan twee of drie keer per jaar moet doen, is er iets anders aan de hand. Dan lekt er ergens water weg, en dan is dat het echte probleem.

Wat je nodig hebt

• Een cv-vulslang met twee wartels, te koop bij Gamma, Praxis, Karwei of Hornbach voor 8 tot 20 euro, of bij een installatiegroothandel als je een afwijkende maat hebt
• Een ontluchtingssleuteltje (vierkant, past op vrijwel alle radiatoren), 2 tot 5 euro bij dezelfde winkels of vaak nog in de la van de keuken
• Een laag bakje of een oude beker om opvangwater op te vangen
• Twee droge doeken, één voor onder de radiator en één voor je handen
• Eventueel een waterpomptang, alleen als de wartels vastzitten
• Een telefoon met de handleiding van je ketel erop, want de plek van de vulkraan verschilt echt per merk

Meer is het niet. Vulslangen worden soms per merk verkocht voor een veelvoud van de prijs, maar de aansluiting is vrijwel altijd standaard.

Stap voor stap

1. Lees eerst de meter af. Op de ketel zit een manometer, digitaal of met een wijzer. Bij een koude installatie hoort de druk tussen 1,5 en 2,0 bar te staan. Onder de 1,0 bar slaat de ketel af, boven de 2,5 bar gaat het overstortventiel open en verlies je water. Meet altijd bij een koude installatie, want warm water zet uit en geeft een hogere waarde.
2. Zet de cv uit. Draai de thermostaat helemaal laag of zet de ketel op de stand voor alleen warm water. Zo staat het water stil en meng je geen lucht door het systeem heen.
3. Ontlucht eerst de radiatoren. Begin op de begane grond bij de radiator die het dichtst bij de ketel zit en werk naar boven en naar achteren. Houd het bakje eronder, draai het ventiel met het sleuteltje een halve slag open, wacht tot het sissen stopt en er water komt, en draai dicht. Doe dit bij alle radiatoren, ook de handdoekradiator in de badkamer en de vloerverwarmingsverdeler als je die hebt.
4. Sluit de vulslang aan. Vul de slang eerst met water door hem aan de waterkraan aan te sluiten en de andere kant te laten lopen tot er geen lucht meer uit komt. Sluit die kant dan pas aan op de vulkraan van de cv. Zo pers je geen lucht in het systeem, en dat is precies de fout die maakt dat je een week later weer staat te ontluchten.
5. Vul rustig bij. Draai de vulkraan een klein stukje open en kijk naar de meter, niet naar de kraan. Je hoort het water lopen. Ga tot 1,8 bar bij een woning met twee verdiepingen, tot 1,5 bar bij een appartement op één laag. Doe het langzaam: de laatste tienden gaan sneller dan je verwacht.
6. Sluit af in de goede volgorde. Eerst de vulkraan van de cv dicht, dan de waterkraan, dan pas de slang losdraaien. Er komt altijd een scheutje water uit, vandaar die tweede doek.
7. Haal de slang eraf en berg hem droog op. Een vulslang mag niet permanent aangesloten blijven zitten. Behalve dat het volgens de regels voor drinkwaterinstallaties niet mag, is het ook de manier waarop cv-water in de waterleiding terecht kan komen.
8. Zet de verwarming weer aan en controleer na een uur. De druk loopt bij een warme installatie een paar tienden op, dat hoort. Zakt hij daarna weer onder de 1,2, dan ga je op zoek naar de oorzaak.

Waar het misgaat

De meest gemaakte fout is te veel vullen. Op 2,5 bar blaast het overstortventiel af, en als dat ventiel eenmaal heeft gelekt, sluit het vaak niet meer helemaal. Dan sta je binnen een maand opnieuw bij te vullen, met een klein plasje onder de ketel als aanwijzing. Sta je per ongeluk te hoog, laat dan water af via het ontluchtingsventiel van de bovenste radiator tot de meter goed staat.

De tweede fout is ontluchten in de verkeerde volgorde, of ontluchten terwijl de pomp draait. Je duwt de lucht dan alleen maar door naar de volgende radiator. Ketel uit, tien minuten wachten, en pas dan het sleuteltje pakken.

Blijf verder van het cv-water af als het bruin is: dat is normaal voor een oud systeem, maar het geeft blijvende vlekken op tegels en op een houten vloer. En gooi nooit iets in de installatie om lekkage te dichten, ook geen middeltje dat online wordt aangeprezen. Meng ook geen schoonmaakmiddelen bij het vulwater, want dat is niet alleen zinloos maar kan de leidingen en rubbers aantasten.

Als bijvullen niet meer helpt

Zakt de druk elke paar weken, dan lekt er water. Kijk eerst onder de ketel, dan bij de radiatorkranen en dan bij de aansluitingen van vloerverwarming. Vind je niets, dan zit het vaak in een leiding onder de vloer, en dat is een klus voor een installateur met een warmtebeeldcamera. Wacht daar niet te lang mee, want een langzame lekkage onder een vloer richt meer schade aan dan de reparatie kost.

Is de druk in orde maar wordt een kamer alsnog niet warm, dan zit het in de verdeling en niet in het water. Een radiator die verkeerd is ingeregeld of een oude thermostaatknop die klemt, kan zomaar een halve verdieping koud houden. Wat een moderne knop op een oude radiator doet, hebben we uitgezocht in ons stuk over een slimme radiatorknop op een oude radiator. En of het probleem misschien helemaal niet bij de verwarming ligt maar bij de schil van je huis, lees je in de vraag of jouw woning al goed genoeg is geïsoleerd. Voor de avonden dat het gewoon snel warm moet worden, staan er praktische ingrepen in ons artikel over sneller warm worden op koude winterdagen.

Ik houd zelf de eerste week van oktober aan als vaste datum: druk controleren, ontluchten, en klaar. Dat is niet spannend, maar het is wel de goedkoopste vorm van onderhoud die er in huis bestaat.