Vier vintage details die je in huis houdt, en drie die beter weg kunnen

Wie een ouder huis koopt, krijgt er altijd iets bij wat niemand in een nieuwbouwwoning zou kiezen. Een raam met gekleurd glas boven de voordeur, een schouw die nergens op aangesloten lijkt, een deur met panelen die al vier keer overgeschilderd is. De neiging is om alles wat oud is in een keer weg te halen, of juist alles te laten zitten omdat het zo sfeervol is. Allebei zonde. Sommige details geven een huis karakter dat je met geen nieuwe lamp terugkrijgt. Andere zijn alleen oud, en soms zelfs ongezond of muf. Dit zijn er vier om te houden en drie om afscheid van te nemen.

Vier die je houdt

1. Glas-in-lood

Een bovenlicht of zijraam met glas-in-lood is een van de dingen die een huis uit de jaren twintig of dertig herkenbaar maakt. Als het glas heel is, zou ik het nooit weghalen. Het probleem is natuurlijk dat het enkel glas is, en daar komen we bij de lijst met dingen die weg moeten zo nog op. Voor glas-in-lood is er een tussenweg. Milieu Centraal noemt voorzetramen, raamfolie en monumentenglas als manieren om enkel glas toch te laten isoleren, met een besparing en warmtegevoel die vergelijkbaar zijn met gewoon dubbelglas. Een voorzetraam aan de binnenkant laat het glas-in-lood zitten waar het hoort, en jij zit niet meer in de tocht.

2. Houten vloerdelen

Onder veel oude vloerbedekking en laminaat liggen nog grenen of eiken delen. Til in een hoek eens een stukje op. Een oude houten vloer die je schuurt en olieet, wordt met de jaren alleen mooier, en hij laat geen geuren achter zoals textiel dat doet. Kieren tussen de planken kun je dichten, krassen horen erbij. Wie de vloer met een zachte olie of zeep onderhoudt, heeft er in huis ook een prettige, lichte houtgeur bij.

3. De schouw

Een oude schoorsteenmantel is vaak het middelpunt van de kamer, ook als er geen vuur meer in brandt. Houd hem, ook als je hem niet gebruikt. Met een paar kaarsen, een spiegel erboven of een stapel boeken in de oude stookplaats is het nog steeds de plek waar de kamer om draait. Ga je er weer in stoken, laat de schoorsteen dan eerst nakijken. De brandweer raadt aan de schoorsteen minimaal een keer per jaar te laten vegen door een erkende schoorsteenveger en een CO-melder op te hangen in de ruimte waar je stookt.

4. Paneeldeuren en oud beslag

Oude binnendeuren met panelen zijn zwaarder en steviger dan de holle deuren die er vaak voor in de plaats komen, en dat hoor je. Ze vallen met een doffe klik dicht in plaats van te rammelen. Laat de verf eraf halen of schilder ze in een kleur, en houd het oude koperen of porseleinen beslag als dat er nog op zit. Het is een kleine moeite die je elke dag in je hand voelt.

Drie die beter weg kunnen

1. Gewoon enkel glas

Hier zit het verschil met het glas-in-lood. Een gewone ruit van enkel glas heeft geen sfeerwaarde die het houden waard is, alleen nadelen. Milieu Centraal is er kort over. Enkel glas isoleert niet, en het advies is om al het enkel glas in huis meteen te vervangen door hr++- of tripleglas, ook in ruimtes die je niet verwarmt. Je krijgt er een warmer huis voor terug, en je hoort minder van buiten. En wat je ook merkt, is dat er minder condens op de ruit staat. Een koud raam waar elke ochtend water op staat, is een van de plekken waar het in een oud huis het eerst muf begint te ruiken.

2. Loden waterleidingen

Dit is de enige op de lijst die niets met smaak te maken heeft. Milieu Centraal schrijft dat water uit loden leidingen een gezondheidsrisico is, vooral voor baby’s, kinderen onder de 7 jaar en tijdens de zwangerschap. Is je huis na 1960 gebouwd, dan zitten er geen loden leidingen in. Is het ouder, check het dan en laat ze vervangen. Twijfel je, vraag het dan na bij je waterbedrijf of laat een installateur kijken, want veel leidingen zitten onder de vloer of in de muur. Tot ze vervangen zijn, raadt Milieu Centraal aan babyvoeding te maken met water uit een fles of pak. De waterbedrijven hebben de leidingen tot de watermeter vrijwel allemaal al vervangen, het stuk in huis is aan jou.

3. Oud kamerbreed tapijt

Oude vloerbedekking is misschien niet echt vintage, maar het zit in veel oudere huizen nog op de trap of in de slaapkamers. En daar zit precies het probleem. AVROTROS Radar noemt vloerkleden, gordijnen en beddengoed de plekken waar veel stof zit, met de opmerking dat iets wat stof aantrekt het ook weer loslaat. Een vloerkleed kun je uitkloppen of laten reinigen. Een tapijt dat al twintig jaar vastgeplakt ligt, neemt stof, vocht en geur op en geeft die nooit meer helemaal af. Met een geurkaars of roomspray maak je dat niet goed, die leggen alleen een laagje over de lucht. Hoe hardnekkig zo’n geur in textiel kan zijn, lees je ook in ons stuk over een muffe geur uit de bank halen.

Waar je begint

Begin bij wat je niet ziet. Laat de leidingen checken en vervang het enkel glas, want daar heb je elke dag last of risico van. Daarna mag de sfeer. Til een hoekje van het tapijt op, kijk wat eronder ligt, en laat het glas-in-lood en de schouw met rust tot je weet hoe je ze wilt gebruiken. Een oud huis dat warm, droog en fris is, heeft daarna weinig meer nodig om er goed uit te zien.