Droge lucht nu de verwarming aangaat: luchtbevochtiger, diffuser of allebei?

De eerste koude ochtenden gaat de thermostaat omhoog, en een paar dagen later begint het. Een kriebelkeel bij het wakker worden, ogen die prikken achter het scherm, een schok van de deurklink. De conclusie is snel getrokken. De lucht is te droog, dus er moet een luchtbevochtiger komen. En als je toch een apparaat neerzet dat nevel blaast, kan dat dan niet meteen de aroma diffuser zijn die al in de kast staat?

Zo simpel is het niet. Een bevochtiger en een diffuser lijken op elkaar, maar ze doen iets anders. En de vraag die eraan voorafgaat, of de lucht echt te droog is, blijkt lastiger dan je zou denken.

Is de lucht wel echt te droog?

Het RIVM zette in 2008 in een literatuurstudie naar lage luchtvochtigheid in woningen op een rij wat droge lucht met je doet. De uitkomst is nuchterder dan de verkoopfolders. In ongeveer vijf procent van de Nederlandse woningen kunnen bewoners in het stookseizoen last krijgen van een lage luchtvochtigheid, vanaf 30 procent en lager. Vooral mensen met contactlenzen, allergieën of huidklachten merken het, aan droge ogen en een droge huid. Pas bij 10 procent en lager drogen ook de slijmvliezen in je neus uit, en dat komt in Nederlandse huizen nauwelijks voor.

Het belangrijkste inzicht zit in een andere zin. Of je de lucht als droog ervaart, hangt volgens het RIVM niet alleen af van de luchtvochtigheid, maar ook van te weinig ventilatie, een hoge temperatuur en verontreinigde lucht. Een bevochtiger lost dat droge gevoel daarom lang niet altijd op. Een kamer van 23 graden waar al dagen geen raam open is geweest, voelt droog en benauwd, ook als de hygrometer gewoon 45 procent aanwijst.

Meet dus eerst. Een hygrometer is goedkoop, en het getal in huis zegt meer dan je keel. AVROTROS Radar noemt 40 tot 60 procent als beste bandbreedte voor binnen. Per kamer ligt dat net iets anders, en welke waarde in de slaapkamer of badkamer normaal is, staat in ons overzicht van welke luchtvochtigheid normaal is in de winter.

Wat je eerst probeert

Zit je ruim boven de 30 procent en voelt het toch droog, dan liggen de oorzaken uit het RIVM-onderzoek meer voor de hand dan een apparaat. Zet de thermostaat een graad of twee lager. Zet ’s ochtends een paar minuten de ramen tegen elkaar open, zodat de oude lucht eruit gaat. Houd de ventilatieroosters open. Voor wie van geur houdt, is dat zelfs dubbel winst, want in een kamer met frisse lucht ruik je een kaars of geurstokjes beter dan in een warme, dichte ruimte waar alles een beetje zwaar wordt.

Te veel vocht is overigens ook geen goed idee. Boven de 60 procent krijgen schimmels hun kans, en dat ruik je eerder dan je het ziet. Wie nu al condens op de ramen heeft, hoeft er dus zeker geen water bij te zetten. Hoe je dat herkent, lees je in ons stuk over muffe lucht in de herfst.

Luchtbevochtiger en diffuser naast elkaar

Blijkt de lucht echt onder de 30 procent te zakken, bijvoorbeeld in een goed geïsoleerd appartement met vloerverwarming, dan kan een bevochtiger helpen. En dan komt de vraag of je diffuser dat werk niet kan doen. Ze werken vaak met dezelfde techniek, een trillend schijfje dat water tot nevel slaat. Het verschil zit in waarvoor ze gemaakt zijn.

Een diffuser maakt je kamer dus niet vochtiger. Hij is gebouwd om met een klein beetje water de geur de ruimte in te dragen, en dat doet hij goed. Hoe sterk dat is en wat je eraan verbruikt, zetten we op een rij in aroma diffuser of geurstokjes. Andersom is een bevochtiger meestal geen geurapparaat. Lang niet elke bevochtiger mag olie in het reservoir. Sommige modellen hebben daarvoor een apart bakje of sponsje, en de handleiding zegt wat mag. Staat het er niet in, dan laat je de olie eruit.

Allebei kan dus prima. Een bevochtiger die het werk doet, en een diffuser die af en toe een uurtje aan gaat voor de geur. Wat mij betreft is dat ook de eerlijkste verdeling, want een apparaat dat beide half doet, doet geen van beide goed.

Schoon houden is geen bijzaak

Voor allebei geldt hetzelfde aandachtspunt. Ze zetten water om in fijne nevel die je inademt. Het RIVM noemt luchtbevochtigers die water vernevelen uitdrukkelijk als een van de manieren waarop je legionella kunt inademen. De kans dat je daar thuis ziek van wordt is volgens het RIVM erg klein, maar het advies is duidelijk. Maak apparaten die water vernevelen regelmatig schoon, laat er geen water in staan en maak ze na gebruik droog als dat kan.

In de praktijk komt het hierop neer. Ververs het water elke dag in plaats van bij te vullen, giet het reservoir leeg als je het apparaat uitzet, en ontkalk het volgens de handleiding. Bij een diffuser scheelt dat ook in de geur, want kalk en olieresten maken hem na een paar weken merkbaar zwakker.