Waarom een aromaverdamper na een tijdje minder geur geeft

Een aromaverdamper die het eerste half jaar de hele kamer vulde en nu nauwelijks meer opvalt: dat is een van de meest gestelde vragen over geurapparaten, en er zijn drie heel verschillende oorzaken die allemaal precies zo aanvoelen. Twee daarvan zitten in het apparaat, de derde zit in je neus.

Eerst de neus, want die is het vaakst de dader

Je reukzin went aan een geur die constant aanwezig is. Dat gaat verrassend snel: bij een gelijkmatige geur die uren in dezelfde kamer hangt, ruik je hem na een kwartier al veel minder, en na een paar weken dagelijks gebruik ruik je hem alleen nog als je van buiten binnenkomt. Het apparaat doet dan nog precies hetzelfde als op dag één.

De test is simpel. Loop tien minuten naar buiten en kom weer binnen. Ruik je het dan wel, dan is er niets aan de hand met de verdamper en moet je iets aan het gebruik veranderen: niet zwakker, maar minder lang en met pauzes. Twee keer drie kwartier per dag geeft meer beleving dan acht uur aan één stuk, en het scheelt ook nog in olie.

Kalk op het membraan

In een ultrasone verdamper zit een klein metalen schijfje dat met een hoge frequentie trilt en zo water en olie tot nevel slaat. Op dat schijfje zet kalk zich af, en een membraan met een kalklaagje trilt minder efficiënt. De nevel wordt zichtbaar dunner, het apparaat maakt soms een iets ander geluid, en op een gegeven moment slaat hij helemaal af.

Dit is de reden dat de gebruiksaanwijzing gedemineraliseerd water aanraadt en dat bijna niemand dat doet. In een gebied met hard water zie je het verschil binnen enkele weken. Het is geen defect, het is aanslag.

Olieresten die zich vastzetten

Dikke, harsachtige oliën zoals patchoeli, sandelhout, vetiver en mirre laten een vettige film achter die niet met water weggaat. Daar komt bij dat veel goedkope geuroliën geen pure etherische olie zijn maar een mengsel met een draagvloeistof. Die draagvloeistof verdampt niet en blijft in het reservoir achter als een laagje dat het membraan afdekt. Ruik je een muffe ondertoon door je nieuwe geur heen, dan is dat vrijwel altijd oude olie in de bak.

Het onderhoud dat het oplost

1. Gooi na elk gebruik het restwater weg. Water dat een nacht in het reservoir blijft staan geeft biofilm, en dat ruik je later terug.
2. Veeg het reservoir droog met keukenpapier en wrijf zachtjes over het membraan. Nooit met een spons met schuurlaag en nooit met een mes: krassen zijn onherstelbaar.
3. Eens per week of tien beurten: vul het reservoir tot de helft met water en een scheut schoonmaakazijn of een theelepel citroenzuur, laat het apparaat vijf minuten draaien in een geventileerde ruimte, en spoel daarna twee keer na met schoon water.
4. Neem het membraan na die azijnbeurt af met een wattenstaafje. Dat is het enige moment waarop je er echt aan zit.
5. Gebruik gedemineraliseerd water uit een jerrycan van de bouwmarkt of de supermarkt als je in een streek met hard water woont. Een fles van vijf liter kost weinig en gaat maanden mee.
6. Wissel van geursoort met een schoonmaakbeurt ertussen. Anders bouw je een mengsel op dat niemand gekozen heeft.

Kalk hoort trouwens niet alleen bij dit apparaat. Waarom het in de ene woning zoveel harder gaat dan in de andere heeft met de waterhardheid van je regio te maken, en dat merk je in de waterkoker net zo goed.

Wanneer hij gewoon op is

Blijft de nevel dun na een grondige ontkalking, dan is het membraan versleten of de ventilator vervuild. Bij apparaten van rond de twintig euro is dat het einde: ze zijn niet te openen zonder ze te slopen. Bij duurdere modellen zijn membranen soms los te bestellen. Kijk voordat je iets nieuws koopt of het apparaat een schoonmaakstand heeft en of het reservoir helemaal glad is vanbinnen, zonder richels waar olie in blijft staan.

Wie geen zin heeft in onderhoud kan overigens beter naar een vorm zonder techniek kijken. Geurstokjes geven minder geur per uur maar hebben geen membraan, geen stroom en geen kalk, en ze staan er over drie jaar nog. Dat is een reële afweging en geen tweede keus: ik heb hier een verdamper staan voor de avonden dat ik er zin in heb, en stokjes in de gang waar ik nooit naar om hoef te kijken.