Snoeien in oktober: welke planten nu aan de beurt zijn en welke niet

In oktober kriebelt het. De borders zien er moe uit, de heg is uitgegroeid en je hebt zin om alles netjes af te knippen voor de winter. Doe dat vooral niet in één keer. Een deel van je tuin is nu juist aan de beurt, een ander deel heeft zijn knoppen voor volgend jaar al gezet of heeft zijn bovenste groei nodig als winterjas. Gardeners’ World zette op 30 september in een overzicht van het snoeiwerk in oktober op een rij wat wel en niet mag. Hieronder mijn eigen lijstje per plant, met waarom.

Deze planten snoei je nu

• Toscaanse jasmijn en andere zomerbloeiende jasmijn. Knip de lange scheuten ongeveer half in, zodat de plant minder zwaar aan het rek hangt als de herfstwind komt. Het echte terugsnoeien tot in het oude hout bewaar je voor het voorjaar.
• Lavendel, rozemarijn en cistus. Mediterrane struiken mag je nu nog licht fatsoeneren, voordat de kou invalt. Knip alleen in de groene, bebladerde delen. Snoei je in kaal oud hout, dan loopt de plant daar vaak niet meer uit.
• Vrouwenmantel. Na de zomer ziet hij er rommelig uit. Je kunt het loof helemaal tot op de grond wegknippen, net boven de wortelhals.
• Daglelies. Ze zijn uitgebloeid en het bruine, liggende blad oogt niet alleen slordig, het houdt ook vocht en ziektes vast. Weg ermee.
• Hoge struiken op een winderige plek. Kort ze tot zo’n derde van hun hoogte in, zodat de herfststormen geen grip krijgen en de wortels niet loswrikken.
• Bladverliezende heggen zoals beuk. Na de bladval kun je de lange uitlopers terugknippen. Coniferen snoei je uiterlijk begin oktober, dus als je dat nog wilt doen, is het nu of pas volgend jaar.
• Japanse esdoorn. Hij heeft weinig snoei nodig, maar als het moet, dan nu. Vanaf februari komt de sapstroom op gang en dan bloedt hij uit de wonden.
• Pioenrozen. De vaste pioen mag tot op de grond terug. De boompioen laat je met rust.
• Stamrozen. De kroon is topzwaar en vangt veel wind. Knip alle takken een beetje in. Bij ramblers kun je uitgebloeide zijtakken inkorten, maar hoe later je dat doet, hoe minder bloemen er volgend jaar komen.
• Zwarte bes. Haal de oudste takken die al vrucht hebben gedragen weg en open het hart van de struik. Laat vijf tot zeven jonge, sterke stengels staan, want daar zitten de bessen van volgend jaar aan.
• Rode bes, kruisbes en blauwe bes. Zelfde aanpak, de oudste en zwakste stengels tot op de grond.

Ben je met de fruitstruiken bezig en wil je weten wanneer de bomen aan de beurt zijn, kijk dan in de snoeikalender voor fruitbomen per soort.

Deze planten laat je nu met rust

Voor de hortensia geldt een eigen verhaal, want het hangt af van de soort. Dat lees je in hortensia in het najaar, snoeien of laten staan.

Waarom de timing zo veel uitmaakt

In de herfst trekt het sap zich terug uit de takken en knoppen. Een plant in rust heelt een snoeiwond veel langzamer dan een plant in volle groei. Een open wond in een natte herfst is een open deur voor schimmels, en dat is precies waarom pruim en kers nu buiten schot blijven. Bij groenblijvers speelt iets anders. Daar beschermt het blad aan de buitenkant wat erachter zit. Knip je dat weg, dan staat het jonge hout bloot aan de eerste nachtvorst.

Mijn eigen vuistregel is daarom simpel. Snoei in oktober alleen wat slap, ziek of windgevoelig is, en wat al klaar is met bloeien. Alles waar de knoppen al op zitten of dat in de winter groen blijft, laat je staan.

Wat je met het snoeiafval doet

Gezond snoeisel kan op de composthoop of in een hoekje van de tuin als takkenril, waar egels en insecten graag overwinteren. Blad met vlekken of schimmel, zoals aangetast rozenblad, gaat in de groene container en niet op de composthoop. En bewaar een paar mooie takken en zaadhoofden, want die heb je over een paar weken nodig voor een krans of een tak in een vaas. Met een paar takjes rozemarijn en lavendel erbij ruikt dat in huis ook nog eens heerlijk.