Werken lavendelzakjes echt tegen motten in de kledingkast

In vrijwel elke linnenkast in Nederland ligt een zakje lavendel. Meestal is het ooit gekregen, ruikt het al jaren nergens meer naar, en ligt het er omdat iedereen weet dat lavendel motten weghoudt. De vraag is alleen of dat klopt, en het eerlijke antwoord is: gedeeltelijk, kort, en niet tegen het probleem dat je werkelijk hebt.

De mot die je ziet is niet de mot die eet

Dit is de kern van het misverstand. Het vlindertje dat opvliegt als je de kastdeur opendoet is de volwassen kledingmot, en die heeft geen werkende monddelen meer. Hij eet niets. Zijn enige taak is eitjes leggen, het liefst in donkere, stille plooien van wol, kasjmier, zijde, vilt en bont. Wat de gaatjes maakt zijn de larven die daaruit komen, en die zitten diep in de stof en zien geen zonlicht.

Dat verklaart meteen waarom een zakje lavendel tegenvalt. De geur ervan is een afweermiddel voor het vliegende beestje dat een legplek zoekt. Het doodt geen eitjes en het doet niets tegen larven die al in je trui zitten. Je jaagt hooguit een deel van de nieuwe bezoekers weg, en dan alleen zolang het zakje nog echt ruikt: dat is in de praktijk zo’n twee tot drie maanden, niet twee jaar.

Wat wel werkt

De aanpak die de kledingmot echt raakt bestaat uit temperatuur, luchtdichtheid en beweging. In die volgorde.

• Wassen op 60 graden of stomen. Eitjes en larven overleven dat niet. Kan het kledingstuk dat niet hebben, dan is een stomerij het alternatief.
• De vriezer. Kledingstuk in een gesloten diepvrieszak, minstens 72 uur bij min 18. Daarna een dag laten acclimatiseren voordat je de zak opent. Dit is de redding voor kasjmier en wol die niet in de wasmachine mogen.
• Luchtdicht opbergen. Schone wol in een dichte doos of vacuümzak, niet in een stoffen hoes met een naad. Belangrijk is het woord schoon: motten gaan af op zweet, huidschilfers en etensresten in de vezel. Een trui die je één avond gedragen hebt en zo opbergt is aantrekkelijker dan een gewassen trui.
• Stofzuigen en verplaatsen. Zuig twee keer per jaar de kastbodem, de hoeken en de plinten. Larven zitten graag in het stof onder de stapel. En kleding die af en toe verplaatst en gedragen wordt, wordt zelden aangevreten.
• Feromoonvallen. Die vangen de mannetjes en geven je vooral informatie: hangt er na twee weken niets in, dan heb je geen actieve haard. Als bestrijding alleen zijn ze niet genoeg.

En de mottenballen van vroeger?

Die werkten wel degelijk, en dat is precies het probleem. Klassieke mottenballen bevatten naftaleen of paradichloorbenzeen, stoffen die langzaam verdampen en die je dus samen met je kleding inademt. Ze worden om die reden al lang niet meer aangeraden voor gebruik in huis, zeker niet in een kast in een slaapkamer of in een huis met kleine kinderen. Vind je een oude doos in de kast van een familielid, gooi ze dan niet bij het restafval maar breng ze naar het klein chemisch afval, en houd ze buiten bereik van kinderen: ze zien er precies uit als snoep.

Cederhout zit in dezelfde categorie als lavendel. Vers cederhout geeft olie af die vliegende motten afschrikt, maar na een half jaar is het gewoon een blokje hout. Schuur het oppervlak dan licht op met schuurpapier, dan komt er weer wat olie vrij. Dat is geen bestrijding, dat is onderhoud van een geurtje.

Dus toch geen lavendel

Jawel, maar met een andere verwachting. Ik leg zelf nog steeds zakjes tussen de wol, alleen niet meer als bestrijding. Ze houden de kast fris, ze maken dat opgeborgen kleding in het voorjaar niet naar kast ruikt, en dat is op zichzelf al genoeg reden. Wat ze niet doen is een probleem oplossen dat er al is. Zie je gaatjes, dan is het zakje niet de oplossing maar de vriezer.

Vul zo’n zakje trouwens zelf, dan weet je hoe oud het is. Gedroogde lavendel koop je bij een kruidenwinkel, een natuurwinkel of bij een tuincentrum, en katoenen zakjes met een koordje liggen bij de hobbywinkel. Twee eetlepels per zakje, elk voorjaar vervangen, oude vulling bij het gft. Een druppel lavendelolie op de vulling verlengt het geuren, maar houd olie weg bij de stof zelf: die geeft vlekken. Hoe je kleding fris houdt zonder de hele kast leeg te trekken staat in het stuk over een opgeruimde kledingkast.

De onderliggende les is een beetje ontnuchterend. Een geurzakje voelt als zorg voor je spullen, terwijl de echte zorg bestaat uit wassen, opbergen in iets wat dicht zit, en twee keer per jaar met de stofzuiger in de hoeken. Dat ruikt nergens naar, en het is wel wat je wollen trui redt.