Tochtstrips aanbrengen voordat het stookseizoen begint

September is de maand waarin je het voor het eerst weer voelt: die koude streep langs je enkels als je ’s avonds op de bank zit, of de hal die om onduidelijke redenen altijd drie graden kouder is dan de rest van het huis. Dat is tocht, en het vervelende eraan is dat het je huis niet alleen kouder maakt maar ook onprettiger. Je zet de thermostaat hoger omdat het koud voelt, terwijl de temperatuur op de meter allang goed is. Tochtstrips aanbrengen is daarom de klus met de gekste verhouding tussen moeite en resultaat, en het is precies het soort werk dat je in september doet en in januari dankbaar bent geweest.

Volgens Milieu Centraal levert het dichten van alle naden en kieren in een gemiddelde hoekwoning of twee-onder-een-kapwoning ongeveer vijftig kubieke meter gas per jaar op, wat neerkomt op zo’n vijfenzestig euro. De grotere winst zit erachter: als het huis daardoor warmer aanvoelt en je de thermostaat een graad lager kunt zetten, komt daar volgens dezelfde berekening nog eens ruim honderdvijftig euro bij. Voor een klus van een middag en een uitgave van rond de twintig euro is dat een verhouding die je in huis niet vaak tegenkomt.

Wat je nodig hebt

• Een rolmaat en een potlood
• Een schaar of een stanleymes met een verse punt
• Een doek en wat schoonmaakalcohol of spiritus om te ontvetten
• Zelfklevende rubberen tochtstrip in het juiste profiel, meestal E, P of D
• Een borstelprofiel of tochtborstel voor onder de deur, met schroefjes
• Een tochtborstel voor de brievenbus als die in de voordeur zit
• Een schroevendraaier of accuboor voor het borstelprofiel
• Een waxinelichtje of een kaars om de kieren op te sporen

De strips en borstelprofielen koop je bij een bouwmarkt als Gamma, Praxis, Karwei of Hornbach, waar je meestal ook de losse profielen naast elkaar kunt vergelijken. Een ijzerwarenzaak heeft vaak de betere kwaliteit rubber en kan meedenken over vreemde kozijnen. Bij de Action liggen goedkope schuimstrips, en die zijn prima voor een zolderdeur of een schuur, maar op een deur die je elke dag gebruikt zijn ze binnen een seizoen platgedrukt. Ik koop daar zelf alleen nog de tochtrol voor onder de tussendeur.

Zo pak je het aan

1. Spoor de kieren op. Doe dit op een winderige dag met de ramen dicht. Loop met een brandend waxinelichtje langs de randen van je kozijnen, deuren en de brievenbus, en houd het vlammetje een centimeter of tien van de naad. Waar de vlam duidelijk opzij trekt, zit een kier. Werk voorzichtig bij gordijnen en zet het lichtje weg zodra je gaat meten. Wie liever geen vlam gebruikt, houdt een natte handrug langs de naad: koude lucht voel je daar meteen.
2. Meet de kier op. Doe de deur of het raam dicht en schuif er van buitenaf een stukje karton of een schuifmaat in om te zien hoe breed de opening werkelijk is. Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen, en het is ook de stap waardoor mensen met de verkeerde strip thuiskomen.
3. Kies het profiel op die maat. Een E-profiel is voor smalle kieren tot ongeveer drie en een halve millimeter. Een P-profiel dekt grofweg twee tot vijf millimeter. Een D-profiel is de dikste van de drie en gaat tot een millimeter of zeven. Zit je daarboven, dan is de deur zelf scheluw of het kozijn gezakt, en dan helpt een strip niet meer maar moet er aan het hang- en sluitwerk worden gedraaid.
4. Maak de ondergrond schoon. Zelfklevende strips hechten alleen op een droge, vetvrije en stofvrije rand. Neem het kozijn af met een doek en wat spiritus en laat het volledig drogen. Doe dit niet als het kouder is dan een graad of vijf, want de lijm pakt dan niet aan en je strip laat in november los.
5. Plak van hoek naar hoek. Meet per zijde en knip de strip op maat, zodat je in de hoeken een strakke stuik krijgt in plaats van een omgevouwen bocht. Trek de beschermfolie er stukje bij beetje af terwijl je plakt, en druk de strip daarna over de hele lengte stevig aan. Plak op het kozijn, niet op de deur zelf, want daar loopt hij eerder los door het slaan.
6. Test of de deur nog dicht kan. Sluit de deur en schuif er een velletje papier tussen. Kun je het er met lichte weerstand uittrekken, dan is het goed. Gaat het er niet meer tussen en moet je de deur aanduwen, dan is de strip te dik en druk je op termijn je scharnieren en je slot krom.
7. Doe de onderkant en de brievenbus apart. Onder een deur past geen strip maar een borstelprofiel, dat je op de deur schroeft en dat over de vloer of de dorpel veegt. Meet eerst de ruimte tot de vloer, want een profiel dat over een dikke mat schuurt, gaat piepen en slijt in een winter kaal. De brievenbus is bij oudere voordeuren vaak het grootste gat van allemaal, en een dubbele borstelklep daarin is binnen tien minuten geplaatst.

Wat je juist niet dichtmaakt

Hier gaat het regelmatig mis, en het is de reden dat ik dit stuk niet wilde schrijven zonder dit kopje. Ventilatieroosters boven je ramen, de roosters van je mechanische ventilatie en de roosters in je buitenmuur zijn geen kieren maar toevoer, en die moeten open blijven. Een huis dat volledig luchtdicht is en niet ventileert, wordt vochtig, en vocht brengt schimmel op de koudste plek van de kamer mee. Datzelfde geldt met nadruk in een badkamer en een keuken.

Nog belangrijker is de situatie waarin er een open verbranding in huis is. Heb je een open haard, een houtkachel of een oude geiser zonder gesloten afvoer, dan haalt dat apparaat zijn verbrandingslucht uit de kamer. Wie in zo’n ruimte alles dichtstopt, loopt een risico op koolmonoxide, en dat is een gevaar waar je niet omheen kunt rekenen. Laat een installateur meekijken voordat je in zo’n kamer aan de slag gaat.

Eén kanttekening die op deze site niet mag ontbreken: minder tocht is ook goed nieuws voor je kaarsen. Een vlam die staat te flakkeren in een luchtstroom verbrandt onvolledig en roet, en dat zie je terug als een grijze waas aan de binnenkant van je glas. Sinds ik de kieren rond de tuindeuren heb aangepakt, blijven mijn kaarsen aan de zijkant van de kamer eindelijk schoon branden.

Wanneer een strip niet meer genoeg is

Tochtstrips zijn een pleister, en dat bedoel ik niet negatief: het is een goedkope, snelle pleister die veel oplevert. Maar ze compenseren geen enkelglas, geen ongeïsoleerde spouw en geen vloer die van onderaf koud blijft. Als je na deze klus nog steeds koude voeten hebt, zit het probleem elders, en dan is de volgende stap uitzoeken of je woning eigenlijk wel goed genoeg geïsoleerd is. Bij vloerisolatie of het vervangen van glas gaat het om andere bedragen en om andere partijen, maar het effect is ook van een andere orde.

Wat mij betreft doe je in de tussentijd vooral de zachte dingen niet af als decoratie. Een zwaar gordijn dat tot op de vloer valt, een kleed op een koude tegelvloer en een portiere voor de deur naar de gang zijn ouderwets, en ze werken. Ze houden lucht vast op de plek waar jij zit, en ze doen dat zonder gereedschap. Hoe je dat combineert met een interieur dat je mooi vindt, staat verder uitgewerkt in warmer wonen zonder je interieurstijl te verliezen.

De berekeningen achter de besparing en een overzicht per woningtype staan bij Milieu Centraal over naden en kieren dichten. Reken je eigen huis daar gerust op na, maar wacht er niet op. De strip die je vandaag plakt, kost twintig euro en een middag, en dat is een besluit dat je in november niemand meer hoeft uit te leggen.